SAĞLIK

Sıtma: Bulaşma, Belirtileri, Korunma ve Tedavisi

Sıtma: Bulaşma, Belirtileri, Korunma ve Tedavisi

Sıtma, sivrisineklerin (anofel) neden olduğu bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalık belirtileri bulunsun ya da bulunmasın kanında parazit taşıyan kişiler sıtma parazitini sivrisinekler ile diğer insanlara bulaştırırlar. Başlangıçta akut seyirlidir. Tedavi edilmezse kronikleşme eğilimi gösterir.

Bulaşma Yolları

Etkeni, protozoa grubundan plasmodiumdur. Sıtmaya neden olan plasmodium türleri şunlardır:

  • Plasmodium Vivax (p.vivaks)
  • Plasmodium Ovale (p.ovale)
  • Plasmodium Falciparum(p. falsiparum)
  • Plasmodium Malaria (p. malarya)
Sıtma etkenini taşıyan sivrisinek (anofel) 

Ülkemizde en yaygın olarak görülen tür Plasmodium Vivaxtır. Sıtma anofel cinsi sivrisineklerin dişileriyle insanlara bulaşır. İnsandan insana doğrudan bulaşma olmaz. Ancak anofelin sıtmalı insandan emdiği kanı sağlamlara taşıması, kan nakli ya da kontamine enjektörlerle geçişi mümkündür. Sıtma paraziti plesenta ile fetusa geçer.

Belirtiler

Plazmodiumlar amipe benzeyen, mikroskopta görülebilen tek hücreli parazitlerdir. Kuluçka süresi türe göre değişmektedir:

  • P. falciparum 12-14 gün
  • P. vivax ve p. ovale 13-17 gün
  • P. malaria 28-30 gündür (bazen aylarca-yıllarca)
Sıtmanın etkeni (plazmodium)

Sıtmada oluşan klinik tablo parazitin türüne göre değişiklik göstermekle birlikte hepsinde mevcut en önemli belirti “akut sıtma nöbeti”dir. Yüksek ateş, üşüme, titreme, bol terleme ile karakterizedir. Ayrıca baş ve karın ağrısı, bulantı-kusma ve ileri derecede hâlsizlik de görülebilir.

Bulgular

Klinik tanı, alınan kan örneklerinde etkenin tespiti ile konur. Sıtmanın klinik şekilleri sınıflandırılması şöyledir:

  • Tersiyer sıtması: P. vivax ile oluşur.
  • Kuartana sıtması: Etkeni p. malariadır.
  • Tropika sıtması: Etkeni p. falcipariumdur.
  • Pernisiyöz sıtması: Etkeni p. falcipariumdur.

Sıtma her yaşta ve hassas olan herkeste görülebilir. Sıcak iklim olan bölgelerde görülme oranı daha fazladır.

Komplikasyonları

Pnömoni, bronkopnömoni, ampiyem, plörezi, tüberküloz, tifo, dizanteri, orşit, sinir sistemi komplikasyonları, melankoli, mani, histeri ve felç görülür.

Korunma

  • Endemik bölgelerde taramalar yapılarak sıtmalılar belirlenmeli ve tedavi edilmeli,
  • Bilinçli ve etkili sivrisinek mücadelesi yapılmalı,
  • Larvalara karşı durgun sular ve bataklıklar kurutulmalı, nehir yatakları düzenlenmelidir.


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir