SAĞLIK

Kuduz: Belirtileri, Korunma ve Tedavisi

Kuduz: Belirtileri, Korunma ve Tedavisi

Virüsle oluşan, santral sinir sistemini tutan enfeksiyon hastalığıdır.

Bulaşma Yolları

Kuduzun etkeni, rabies virüsü rabdoviridae grubundan olup RNA ihtiva etmektedir. Sinir hücrelerine eğilimi olan (nörotropik) bir virüstür. Tüm dünyada yaygındır. Kuduz virüsü ısı, kuruluk ve ultraviyole ışınlarına karşı dayanıksızdır.

Kuduz virüsü enfekte olan canlıdan izole edilen, uzun kuluçka süresindeki virüs kaynaklarına sokak virüsü denir. Sokak virüsünden pasajlar alınarak elde edilen, kısa kulakça süreli ve sinir hücresi dışında üreyemeyen virüse sabit virüs denmekte ve bu virüsler aşı kaynağı olarak kullanılmaktadır.

Kuluçka süresi, 15 gün – 5 ay arasında olup ortalama 40 gündür. Isıran hayvanın durumu, ısırığın derecesi, beyne uzaklığı, ısırılan kişinin aşılı veya aşısız oluşu ve vücut direncine göre de değişiklikler gösterir. Yaranın yeri ve derecesi, kuluçka süresi bakımından gruplandırılır.

Baş ve yüz yaraları: Ağır ve orta dereceli yaralarda (parçalı ve diş batmış ise), kuluçka süresi 30–35 gündür. Yara hafifse (çizik, sıyrık) kuluçka süresi 2 aydan fazladır.

El-kol yaraları: Ağır ve orta dereceli yaralarda, 60-70 gündür. Hafif yaralarda, 3 aydan fazladır.

Ayak ve bacak yaraları: Isırık yarası ağır ise 60 gün, orta ve hafif ise 100 gün civarındadır.

Bulaşma, kuduz hayvanların ısırması ile olur. Kuduz virüsünü taşıyan yarasaların bulunduğu mağaralarda da bulaşma olmaktadır (solunum yoluyla).

Kuduzun bulaşma yolları ve etkilediği dokular

Belirtiler

Hayvan hastalığı olan kuduz, insanlarda da görülür. %100 öldürücüdür. Isırma sonucu, deri yüzeyinden deri altı dokusuna girer. Santral sinir sistemine yönelir. Virüs, girdiği bölgede, omurilik parçasının arka boynuna ulaşır. Virüs, periferik sinirler yönünden de organizmaya yayılıp santral sinir sistemine ulaşır. Otonom sinirler yolu ile yayılıp tükürük bezlerine, adrenallere, medüllaya, böbreklere, akciğerlere, dalak, kalp kası ve deri altı dokusuna ulaşır.

Kuduzun ilk belirtileri, ısırık yerinde karıncalanma, kaşıntı, ağrı, hâlsizlik ve soğukluk gibi şikâyetler görülür. Sudan korkma (hidrofobi), havadan korkma (aerofobi), ışıktan korkma (fotofobi) ve sesten- gürültüden korkma (ankofobi) görülen önemli belirtilerdir. Salya ve salgılarda artma (hipersalivasyon) görülür. Hastanın yüzüne üflendiğinde huzursuz ve rahatsız olması, hava korkusunun belirtisidir.

Hasta sulu gıdaları yutarken ya da suyu gördüğünde solunum yolu ve ağız-yutak kasılmaları gelişir. Hastayı bu durum rahatsız eder ve tikler gelişir. Kasılma evreleri arasındaki ara dönemlerde hasta hareketsiz durur ve gelecek nöbetin korkusuyla yaşar.

Bir sonraki evrede olmayan bir şeyi gördüğünü (halüsinasyon) zanneder, eşyaları değişik şekillerde görür (illüzyon). Hastalarda bağırıp-çağırma, saldırganlık, delirme ve çırpınma hali görülür. Felçler, kol ve bacaklardan başlar ve yukarıya doğru yayılır.

Bir sonraki evrede paralizi ve koma gelişir. Kalbin ve solunumun durması sonucu hasta ölür.

Bulgular

Hastanın hangi hayvan tarafından ısırıldığının bilinmesi gerekir. Yaranın durumu tespit edilir. Laboratuvar bulgusu olarak lökositoz, BOS‟ta basınç ve hücre artması, idrarda albümin ve asetonun görülmesini sayabiliriz. Kuduzun kesin tanısı, histopatolojik incelemeler, virüsün hücre kültüründe üretilmesi ve serolojik testlerle konmaktadır.

Komplikasyonları

Kuduzun tipik belirtilerini komplikasyon olarak da değerlendirebiliriz. Kuduz virüsü beyne yerleşip sonrasında sinir sistemi belirtileri, poliomiyelit, ansefalit, tetanos gibi hastalıklarla da karıştırılabilir.

Korunma

  • Kuduzdan korunmanın en etkili yöntemlerinden birisi hayvanlara düzenli olarak kuduz aşısının yapılması ve şüphelenilen hayvanların gözetim altına alınarak hastalığın yayılmasının engellenmesidir.
  • Ayrıca tüm köpekler kaydedilmeli, başıboş ve sahipsiz hayvanlar bulundurulmamalıdır. ġüpheli durumlarda, hayvanlar 10 gün boyunca gözetim altında tutulmalıdır.
  • Kuduz etkeni bulaşan kişilere 0., 3., 7., 14., ve 28. günlerde 5 doz olmak üzere intramuskuler yoldan kuduz aşısı yapılır.


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir