BİTKİ VE GIDALAR

Glutenli yiyecekler hastalık veya alerji yapar mı?

Gluten

Hamur işleri yapımında kendini gösteren Gluten bir protein biçimidir. Ekmek gibi ürünler yapılırken hamurun pişmeden önceki hamurumsu şekle gelmesini sağlayan bu protein, hamurun hem kabarmasına hem de mayalanmasına imkan sağlar.

Glutenin hammaddeleri olarak buğday gibi ürünler diyebilirsiniz. Buğday, içerisinde 30’un üzerinde protein barındırır. Glutenin ve gliadin denilen içerikler suya girdiklerine gluten şeklini alarak hamurumsu ve yapışkan bir madde oluşturmaktadır.

Gluten, yulaf, çavdar, arpaya benzer ürünler içerisinde de varken, en etkili buğdayda bulunur.

Gluten hastalığı

Kolay şekilde sindirilen bir protein türüdür. Mide ve bağırsaktan kolayca geçer. Kişinin metabolizmasında mide ile bağırsaktan geçerek sindirilemiyorsa “çölyak hastalığı” meydana gelir. Gluten intolerantı olarak adlandırılan durum oluşur.

Gluten 2 bölüme ayrılır bunlar;

  • glutelinler
  • prolaminler olarak isimlendirilir.

Prolamin olan gliadin, çölyak hastalığını ve gluten intoleransını tetikleyen proteindir. Çölyak hastalarının gluten içeren bir gıda tüketiminin sonucunda metabolizmada aksaklıklar oluşur aynı zamanda bağışıklık sistemlerinin ince bağırsağa zarar verdiği görülür. İnce bağırsak zarında bulunan “villi” adı verilen çıkıntıların kaybolması anlamına gelir.

Çölyak hastlalıkları;

  • gluten duyarlı enteropati,
  • tropikal olmayan psiloz ,
  • çölyak psiloz olarak gruplara ayrılır.

Gluten alerjisinin belirtileri

Çölyak hastalığı hızlı gelişen ve genetik bir hastalıktır. Genel olarak ortaya çıktığı durumlar;

  • Ameliyat asonrası,
  • geçirilen bir hastalık sonrası,
  • hamilelikte,
  • doğum sürecindee,
  • duygusal sıkıntılar geçirildikten sonra,
  • viral enfeksiyonlar geçirildikten sonra,

aktif hale gelebilmektedir.

Gluten belirtileri şu şekilde sıralanabilir;

  • uzun süreli yorgunluklar,
  • kabızlık,
  • ishal,
  • demir eksikliğinden kaynaklı anemi,
  • halsizlik,
  • kemiklerde ağrı,
  • kemiklerin kolayca kırılması,
  • kilo kaybı,
  • gaz sorunları,
  • anksiyete durumu,
  • vücutta ödem oluşuyor olması,
  • deride renk değişikliklerinin yaşanması,
  • deride kızarıklıkların ve yanmaların oluşması,
  • baş ağrısı sorunları ve deri üzerinde uyuşukluklar gibi belirtiler gösterir.

Gluten içeren yiyecekler

Çölyak hastalarının tüketmemesi gereken başlıca gluten içeren gıdaların en başında, arpa, çavdar, yulaf ile buğday gelmektedir. İçerisine koyulan karışımlarınne olduğuna bakılmadan eğer bunlar alınan gıdalar içinde yer alıyorsa tüketilmemelidir. Bulgur ve buğdaydan elde edilen tahıllar yine aynı şekilde gluten içerir.

Hastalık belirtileri ortaya çıkan kişilerin, 60 günlük süreçte süt ile süt ürünlerininde tüketilmemesi gerektiği vurgulanır. Sürenin ardından doktor kontrolünde durum gözlemlenmelidir.

Süt ürünlerinde ise keçi sütlerinde çok fazla yan etki göstermezken, inek ve koyun sütündeki laktoz maddesi rahatsızlık vermektedir.

Glutensiz gıdalarla beslenme

İçerisinde gluten olmayan besiler, çölyak hastaları için özel olarak hazırlanmaktadır ve hazırlanırken içerisine 20 mg seviyelerinde gluten ilave yapılarak kullanıma sunulur. Çölyak hastalığının en etkili şekilde tedavi edilmesi en iyi tek yöntemdir.

Gluten hastalarının yiyebileceği yiyecekler ise;

  • bezelye,
  • nohut,
  • mısır,
  • patates,
  • soya,
  • mercimek,
  • pekmez,
  • bal,
  • şeker,
  • et,
  • balık,
  • tavuk,
  • yumurta,
  • zeytin yağı,
  • ayçiçek yağı,
  • soya yağı,
  • kanola yağa,
  • mısır yağı,
  • tavuk suyu çorbası,
  • et suyu çorbası
  • sebze çorbası

gibi besinlerdir.

Gluten diyeti

Gluten hastaları için örnek bir 3 günlük diyet listesine bakacak olursak;

İlkgün:

  • Sabah: 1 porsiyon miktarında omlet, meyve suyu ve 1 elma
  • Öğle: 1 porsiyon yeşil salata ve atıştırmalık kuru üzüm
  • Akşam: İsteğe göre 1 porsiyon ızgara tavuk veya 1 porsiyon balık (roka salatasıyla birlikte)

İkinci gün:

  • Sabah : 1 dilimlik lor peyniri, 1 dilim glutensiz ekmek ve 6 adet zeytin
  • Öğle : 1 porsiyon haşlanmış patates, 1 porsiyon roka salatası ve 1 porsiyon balık
  • Akşam : 1 porsiyon ıspanak, 1 porsiyon yağsız yoğurt ve 1 porsiyon mercimek çorbası

Üçüncü gün:

  • Sabah: 8 adet badem ya da 1 adet elma
  • Öğle: 1 dilim glutensiz ekmek, 1 porsiyon yeşil salata ve 4 adet köfte
  • Akşam: 1 porsiyon biber dolması, 1 porsiyon yağsız yoğurt ve 1 porsiyon salata


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir