SAĞLIK

Gıda Zehirlenmeleri: Bulaşma, Belirtileri, Korunma ve Tedavisi

Gıda Zehirlenmeleri: Bulaşma, Belirtileri, Korunma ve Tedavisi

İnsanlarda birçok hayvansal ve bitkisel gıdalarla zehirlenmeler görülür. Mikroorganizmalarla veya toksinlerle kontamine olmuş besinlerin yenmesi ya da içilmesi ile oluşur. Besin zehirlenmesi ani olarak başlar. Besin zehirlenmesine neden olan mikroorganizmalar şunlardır:

  1. Bakteriler: Salmonellalar, şigellalar, stafilokoklar, A grubu beta-hemolotik streptokoklar, clostridium perfringens (klostridyum perfringens), clostridium botulinum, bacillus cereus (basillus sereus) ve vibro parahemolitikus
  2. Virüsler: Hepatit B virüsü
  3. Parazitler: Trichinella spiralis (trişin).

Bulaşma Yolları

Stafilokoklarla oluşan gıda zehirlenmelerinde etken, staphylococcus aureus (stafilokok auerus) ve stafilokok albustur. Çeşitli enzim ve enterotoksinleri ile hastalık yapar. Sıcak aylarda çabuk bozulan gıdaların yenmesine bağlı zehirlenmeler ile oluşur. Kuluçka süresi 1-7 saat, genellikle 2-4 saattir.

Streptokok gıda zehirlenmelerinde etken, streptokok viridans ve streptokokus fesalistir. Kuluçka süresi, 4-5 saattir.

Clostridium perfringens zehirlenmelerinde etken, clostridium perfringens, clostridium welchide’dir. Kuluçka süresi 5-24 saat, ortalama 10-12 saattir. Bulaşma kontamine besinlerin yenmesi, sığır eti ve kümes hayvanlarının eti ile bulaşır.

Botulizm etkeni, clostiridium botilinumdur. 7 çeşit toksini vardır. Dünyada belirlenen en şiddetli besin zehirlenme türüdür. Kuluçka süresi, 2 saat ile 6 gün arasında değişir. Ortalama 12-36 saattir. Bulaşma, kontamine besin maddeleri ile oluşur.

Basillus sereus gıda zehirlenmesi etkeni, basillus sereustur. Gıdalarla bulaşır.

Vibrio parahemolitikus gıda zehirlenmelerinde etken, vibrio parahemolyticustur. Deniz ürünleri ile yapılan gıdalarla bulaşma oluşur.

Belirtiler

Stafilokok gıda zehirlenmesi ani başlayan bulantı, kusma, tükürük salgısında artma, karın ağrısı ve kramplar ile hızlı nabız, hâlsizlik ve ishalle başlar. Ağır seyrettiği durumlarda hipotansiyon, kollaps ve şok oluşur.

Streptokok gıda zehirlenmesinde bulantı, kusma, karın ağrısı, bağırsak krampları ve ishal görülür. İshal kanlı ve balgam şeklindedir.

Clostridium perfringens zehirlenmelerinde karın çevresinde ağrı, sulu ishal ve bulantı görülür.

Botulizm, aynı yemeği yiyenlerde toksin dozuna bağlı farklı belirtiler gösterir. Bulantı, kusma, gırtlak kası felci, ses kısıklığı, bulanık görme, çift görme, ışığa karşı refleks kaybı ve şaşılık görülür. Nörolojik bulgular, giderek artar; kaslarda güçsüzlük, ağız kuruluğu, yutma güçlüğü, yüz felçleri, solunum güçlüğü, solunum felci ya da dolaşım yetmezliği gelişir. Müdahale edilmezse hasta ölebilir.

Basillus sereus gıda zehirlenmelerinde sıvı kaybı görülür.

Vibrio parahemolitikus gıda zehirlenmelerinde etken, gastrointestinal sistemde ürer. Mukozal ishal ve ülserasyonlar görülür.

Bulgular

Stafilokoklarla oluşan gıda zehirlenmelerinde kusmuk kültüründe etken veya enterotoksinlerinin tespiti ile tanı konur.

Streptokok gıda zehirlenmelerinde hastalık, kusmuğun bakteriyolojik muayenesi ile teşhis edilir.

Botulizmde hastaların idrar, dışkı ve kusmuklarında toksinin görülmesi ve anaerop kültürde basilin üremesi ile tanı konur.

Bacillus sereus gıda zehirlenmelerinde dışkı muayenesi ile tanı konur.

Gıda zehirlenmelerinde dışkı muayenesi ve kültür yapılması ile tanı konur.

Komplikasyonları

Stafilokok besin zehirlenmelerinde hipotansiyon, dehidratasyona bağlı kalp ve böbrek hastalıkları görülür.

Botulizmde solunum ve kalp yetmezliği, üriner sistem enfeksiyonları, aspirasyon pnömonisi ve geçici felçlerdir.

Diğer gıda zehirlenmelerinde stafilokok besin zehirlenmesinde görülen komplikasyonlar görülür. İhbar edilmelidir. Zehirlenme merkezinden ücretsiz bilgi edinilebilir. (Zehir Danışma Merkezi tel numarassı. 0800 314 79 00)

Korunma

  • Konserve satın alırken ve kullanırken şişe ve kapağına dikkat edilmeli.
  • Besinlerin hazırlama, pişirme ve servisinde besin hijyenine uyulmalı.
  • Kişisel hijyen kurallarına uyulmalı.
  • Gıdaların saklanma sürelerine dikkat edilmeli.
  • Pastörize edilmiş süt ve süt ürünlerini kullanmalı.
  • İçme suyunu güvenilir kaynaklardan temin etmeli, güvenilir değilse kaynatın ya da eczanelerden satın alacağınız klor tabletlerini kullanım talimatına uygun olarak kullanarak besin zehirlenmelerinden korunabilir.


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir