ERKEK

Erkek üreme organlarının şekli ve yapısı nasıldır?

Erkek üreme organlarının şekli ve yapısı nasıldır?

İnsan neslinin sürekliliği, üreme fonksiyonu ile sağlanır. Bu fonksiyonu gerçekleştiren organlara, üreme organları denir. Üreme ile ilgili cinsiyet özelliklerini belirleyen işlevlerini yerine getiren ve hormonlar salgılayan organların oluşturduğu bütüne de üreme sistemi denir. Üreme görevinde erkek ve dişinin işlevlerine paralel olarak üreme organları; şekil, konum ve yapı bakımından kadın ve erkekte farklılık gösterir.

Erkek üreme organları

Organa Genitalia Masculina (Erkek Üreme Organları)

Erkek üreme organları dış ve iç üreme organları olarak iki grupta incelenir.

1.Organa Genitalia Masculina Externa (Erkek Dış Üreme Organları)

Erkekte dış üreme organları penis ve skrotumdur (scrotum).

Penis

İki uyluk arasında sarkık duran bir organdır. Erkekte cinsel birleşme ve boşaltım sistemi organıdır. Penis, ereksiyon denilen olay ile sertleşir, sertleşen penis kalınlaşır ve uzar. Bu sayede coitus (cinsel birleşme) sırasında erkek üreme hücreleri olan spermleri vajinaya bırakır. Spermlerin dışarı atılmasının ardından, penis normal haline döner. Penis boşaltım sisteminin son kısmı, aynı zamanda da spermlerin dışarı atıldığı kanaldır.

Penis normal pozisyonunda iken, yaklaşık 8-10 cm. uzunluğunda, 3 cm. çapında iken ereksiyon durumunda 12-15 cm. uzunluğunda 4 cm çapındadır. Bu durum kişiden kişiye değişiklik gösterebilmektedir.

Penis üç bölümden meydana gelmektedir. Kök bölümüne radix penis, gövde bölümüne corpus penis, baş kısmına glans penis denir.

Penisin yapısı

Radix penis

Kök dışında kalan bölümler penisin serbest kısımlarıdır. Kök kısmı penisin sabit kısmıdır. Bu bölüm, dışarıdan görünmeyen ve penisin tutunup sabitliğini sağlayan bölümdür.

Corpus penis

Penisin görünen, hareketli kısmıdır. Normal pozisyonda yumuşak ve aşağı doğru sarkıktır. Sert penisin yönü öne, biraz daha yukarı doğrudur. İnce bir deriden meydana gelmiş olup deri altı yağ dokusu içermez. Deride seyrek ince kıllar bulunur.

Glans penis

Corpus penisin uç kısmına, glans penis denir. Glans penis, şişkince bir bölümdür ve penis başı olarak adlandırılır. Glans penis üzeri, ince tüysüz bir deri ile kaplıdır. Corpus penisi örten deri, glans penise deri katları yaparak uzanır. Bu deri katlarına sünnet derisi denir. Derinin ucu açıktır. İslam ve Musevi dininden olanlarda sünnet derisi kesilir ve glans çıplak hale gelir. Çok sayıda duyu alan küçük papillalar ve sinir uçları olduğundan, oldukça duyarlıdır. Glans penisin ucunda üretranın dış deliği bulunur.

Penis, dışarıdan deri ve fasya ile sarılmış, üç longitudinal erektil kitleden yapılıdır. İki adet corpus cavernosum, bir adet corpus spongiosumdan oluşur. Bu yapılar, içleri endotel ile kaplı, boşluklar içeren süngerimsi dokulardan yapılmıştır. Bu dokulara uyarılma sonucunda da penisten kan dolar. Parasempatik uyarılar, süngerimsi dokular içine giren arterleri genişleterek, boşluklara daha fazla kan dolmasına neden olur. Bu sayede de ereksiyon gerçekleşmiş olur.

Scrotum (Testis Torbası)

Penis ve simfizis pubisin altında yer alan kesedir. Büyüklüğü ve şekli yaş ile birlikte değişiklik gösterir. Yetişkinlerde yumuşak ve hareketlidir. Deri ve elastik liflerden yapılmış tır. Kese şeklindeki scrotumun içerisinde testis, epididim ve spermatik kordonun bir kısmı bulunur.

Testisler intrauterin yaşamda, karın boşluğunda bulunur, yedinci aydan sonra aşağı inerek scrotum içine girer. Scrotumlar sıcağa ve soğuğa karşı duyarlıdır. İçerisindeki elastik lifler sayesinde ısı ayarlaması yapabilir. Scrotum iç ısısının, testislerin normal görevlerini yapabilmesi için, vücut ısısına göre daha düşük olması gerekir.

Sol scrotum sağa göre daha sarkık durur. Bu sayede iki testis yan yana gelmemiş olur. Bu durum, hem ısı kontrolü, hem de sıkışma, ezilme ve travmalardan koruma sağlar.

2.Organa Genitalia Masculina Interna ( Erkek İç Üreme Organları)

Testisler, sperma yolları, sperma yolları çevresinde bulunan bezler erkek iç üreme organlarını oluşturur.

Testisler (Orchis, Er bezleri)

Testisler, erkeklerde temel üreme organı olup scrotum içinde yer alır ve bir çifttir. Oval şekilde, yanlardan basık, küçük bir kuş yumurtası büyüklüğündedir. Testisler, erkek üreme hücreleri olan spermatozoonlar ile androgenleri üretir. Testislerin normal fonksiyonlarını yapabilmeleri için scrotum içine yerleşmeleri zorunludur. Testislerin ön kenarı, her iki yüzü ve uçları düz ve konveks olup visseral periton ile kaplıdır. Arka kenarının sadece yan kısmı periton ile kaplıdır. Peritonsuz olan medial bölümüne epididimis tutunur ve burada bolca damar ve sinir bulunur. Testis dokusunun dış kısmı, tunica albuginea denilen, elastik olmayan fibröz bağ dokudan oluşan, bir kapsül ile kaplıdır. Bu kapsül arka kenarından testisin içine girerek mediastinum testisi oluşturur. Damarlar ve kanallar buradan girip çıkar. Tunica albuginea testis dokusuna doğru uzandığında testisleri lobcuklara (lobuli testis) ayırır. Her lobcuk içerisinde çok katlı epitelden oluşmuş 2-3 adet tubuli semineferi concorti denilen kanalcık bulunur. Bu kanalcıklarda sperm üreten hücreler ve kanalcıklar arasında sertoli hücreleri bulunur. Sertoli hücreleri spermaların gelişimi için gerekli besleyici maddeleri salgılar. Tubuli semineferi concortilerde ergenlik döneminde başlayan sperm üretimi yaşam boyu devam eder.

Testislerin yapısı ve diğer üreme organları

Epididymis(Epididim)

Epididim, testisin arka kenarında yer alan iki küçük organdır. Yaklaşık 6-7 cm uzunlukta, ductus epididim kanalının oluşturduğu bir kanal yumağıdır.

Bir kanal sisteminden ibaret olan epididim, spermotozoonları iletme yanında, spermiumlar için bir olgunlaşma ve depolama yeri olarak da görev yapar. 5-6 cm uzunluğundaki epididim içinde kesintisiz şekilde kıvrılmış olan epididim kanalı, gerçekte 5-7 m uzunluktadır.

Epididim kanal sistemine kadar olan yollardaki spermler oldukça hareketsiz oldukları halde, epididim kanalı içinde, asit ortamda, 18-20 saat ile 3 hafta bekleyen spermler, ovumu dölleyebilecek olgunluğa erişir.

Ductus Deferens (Vas Deferens, Sperma Kanalı)

Sperma kanalı, epididimin kuyruk kısmından başlayıp epididim kanalının devamı şeklinde uzanan, kalın kas yapısında sağ ve sol iki borudur. Sperma kanalının bir kısmı pelvis boşluğundadır. Epididimin kuyruk parçasından başlayan sperma kanalı, kasık bölgesinde inguinal kanaldan geçerek pelvis boşluğuna girer. Pelvis boşluğundaki parçasına pars pelvika (pars pelvica) denir. Bu parça oldukça uzun bir bölüme sahiptir.

Kanalın son bölümü kıvrımlı ve geniştir bu bölüme ampulla ductus deferentis denir. Ampulla ductus deferentis, spermiumların dışarı atılmadan önce depolandığı yerdir.

Sperma kanalı, vesicula seminalisin boşaltma kanalı olan ductus excretorius ile birleştikten sonra ductus ejaculatorius atıcı kanal adını alır. Ductus ejaculatorius çok kısadır. Prostat dokusu içine giren kanal, buradan üretraya açılır.

Ductus ejaculatorius

Sperma kanalı üç katmandan oluşmaktadır. Lümene bakan yüzü çok katlı prizmatik epitelle döşelidir. Altında bağ dokudan yapılmış ince bir kat vardır. Epitel ve bağ doku katlarından oluşan mukoza katmanı (tunica mucosa), uzunlamasına uzanan plakalar yapar. Orta kat (tunica muscularis) düz kas hücrelerinden yapılmıştır.

Vesicula Seminalis (Meni Keseciği)

Rektum ile mesanenin arka yüzü arasına yerleşmiş bir çift bezdir. Komşu organlara bağ dokusu ile bağlanır. 10–15 cm uzunlukta, çok kıvrım yapan kanaldan oluşmuştur. Vesicula seminalisin duvarı epitel hücreleri ile kaplıdır. Epitel hücreleri, jelatine benzer alkali karekterde seminilar sıvı salgılar. Bu salgı, spermlerin canlılıklarının korunmasını sağlar.

Vesicula seminalis, meni keseciği olarak bilinmesine karşın içinde hiç sperm bulunmayan bir salgı bezidir.

Ductus Ejaculatorius ( Ejakulator Kanal )

Ductus ejaculatorius, prostat bezi içerisinde, aşağı ve öne doğru seyreden üretranın prostatik parçası içine açılır. Prostat bezi içerisinde daralarak giden ejakulator kanal, ductus deferens içeriği ile vesicula seminalis salgısının karıştırılmasını ve lümen içeriğinin fışkırarak atılmasını sağlar.

Prostatae (Prostat)

Kestane büyüklüğünde, koyu kırmızı renkte, oldukça sıkı dokulu, sert kıvamlı olan prostat, erkek üreme organlarının en büyük bezidir. Yaşın ilerlemesi ile birlikte büyüme gösterebilir. Prostat rektumun önünde, mesanenin aşağısında ve symphysis pubicanın arka tarafındadır. Prostatın mesane boynu ile sıkı komşuluk yapan geniş üst kısmına basis, aşağıda diyaframa ürogenitale üzerine oturan dar bölümüne apex, symphsis pubicaya bakan ön yüzüne facies anterior, rectum ile komşuluk yapan yüzüne facies posterior denir.

Günde 0.5-2 ml prostat salgısı üretilir. Salgılanması, testesteron hormonu ile kontrol edilir ve süt gibi, alkali bir sıvıdır. Meni hacminin % 20 -30‟unu prostat salgısı oluşturur. Prostat sıvısı, ejekülasyon sırasında üretraya geçer ve sperm ile karışır. Alkali olan bu sıvı, cinsel birleşme sırasında vajinaya boşalarak, buradaki pH‟ı nötralize eder, bu sayede de spermlerin uzun süre canlı kalması sağlanır.

Prostat ve cowper bezi

Bulboüretral Bezler (Cowper Bezleri)

Bezelye büyüklüğünde, prostat bezinin iki yanında, sarı renkli bezlerdir. Salgıları sperm kanalı ile üretraya akıtılır. Testesteron kontrolü altında salgılanan salgı, uyarılma ile üretraya boşalır. Salgı, üretrada kalan idrar artığının asitliğini ejekülasyondan önce nötralize eder. Böylece asit özellikte ki idrarın etkisinden spermalar korunur.



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir