GENEL

Bebeklerde beslenme (tamamlayıcı)

Bebeklerde beslenme-Tamamlayıcı beslenme

Anne sütüne ilave olarak bebeğin yaşına, gereksinmesine uygun diğer besinlerin verilmesidir.

Tamamlayıcı besin ise; yaşamın ikinci 6 ayında, anne sütü ile birlikte bebeğe verilen besinlerdir.

Tamamlayıcı besinlerin tüketildiği dönem ise tamamlayıcı beslenme dönemi olarak tanımlanır.

Tamamlayıcı Beslenme Dönemi

  • Doğumla başlayan ve iki yaşa kadar devam eden yaşam dönemi, büyümenin çok hızlı oluşuna bağlı olarak;

–Makro ve mikro besin ihtiyacının yüksek olduğu,

–Beyin gelişiminin %90’ının tamamlandığı,

–Barsak mikrobiyotasının erişkin halini aldığı çok kritik bir dönemdir.

Başlama Zamanı

Bebek doğumdan altıncı ayın sonuna kadar tek başına anne sütü ile beslenmelidir. Tamamlayıcı besinler altıncı ayın sonunda (180 gün) anne sütüne ek olarak verilmelidir.

  • Destekli oturma ve kaşığı sıyırma 6.ay
  • Çiğneme ve yutma hareketi 8. ay

Kendini besleme

  • Her iki elle bardağı tutma, Parmak besinler 9-12 ay

Katı besine geçiş 10. aydan önce olmalı

Tamamlayıcı Beslenmeye Geçiş Zamanına Etki Eden Etmenler Nelerdir?

Katı besinlerle beslenme yeteneği;

  • Nöromuskuler
  • Sindirim
  • Boşaltım
  • Savunma sistemlerinin olgunlaşması ile yakından ilgilidir.

Emme ve yeme hayatın ilk nörogelişimsel dönüm noktalarıdır

Neden 6. Ayda Başlamalıyız

  • Çocuklar büyüdükçe ve daha aktif hale geldikçe kalsiyum ve enerji gereksinimi artar
  • Demir ve çinko depoları tükenir
  • Farklı tat ve kıvamlar bebekte ısırma ve çiğneme becerisini arttırır
  • Çiğneme becerisi ağız ve dil koordinasyonunu arttırır
  • Geç başlanması ileride besin reddine neden olur
  • Anne sütünün verimi azalır
  • Erken başlamanın büyüme açısından bir üstünlüğü yoktur
  • Anne sütünün hastalıklara karşı koruyucu etkisi azalır
  • Obezite, diyabet, alerjik hastalıkların oranının artmasına neden olur
  • Enfeksiyonlar artar
  • Bebekler isteksizdir
  • İlk aylarda dilin dışarı itme refleksi (gag reflex) güçlüdür
  • Çiğneme becerisi 6. aydan önce gelişmez
  • Baş kontrolü tam gelişmemiştir
  • Böbrek fonksiyonları ve sindirim enzimleri yeterince gelişmemiştir
  • Katı besinler boğulmalara neden olabilir
  • Artan gereksinmeler karşılanamaz
  • Malnütrisyon, anemi gibi hastalıkların riski artar

Tamamlayıcı Besinlerde Olması Gereken Özellikler

Besinlerin Kıvamı

  • 6. ay: Yumuşak, yoğun kıvamlı püre haline getirilmiş besinler
  • 7-8. ay: Ezilmiş, kıyılmış, rendelenmiş besinler
  • 9-12. ay: Doğranmış, küp halinde, parmak besinler

Verilecek Besin Kaliteli Olmalı

  • Bebeklerin mide kapasitesi;
  • Doğumda 5 cc
  • 6. ayda 180 cc
  • 1 yaşta 240 cc
  • (Erişkinde 960 cc)

Kapasite küçük olduğu için besin seçimi çok önemli- yeterli ve dengeli beslenme

Tamamlayıcı Beslenme Dönemleri

  • 6-8 aylık tamamlayıcı beslenme dönemi
  • 9-11 aylık tamamlayıcı beslenme dönemi
  • 12-24 aylık tamamlayıcı beslenme dönemi

6-8 Aylık Bebek Beslenmesi

Temel besin anne sütü

  • Katı gıdaya geçiş tek çeşit gıda ile başlamalı ve yeni bir besine geçiş en az 3 gün arayla olmalıdır
  • Bu dönemde bebeğin midesi onun yumruğu kadardır.
  • Bir öğünde verilecek miktar buna göre ayarlanmalıdır.
  • 1 yaşına kadar bal, çay ve hazır gıdalar verilmemelidir
  • Gıdalara şeker ve tuz eklenmemelidir
  • Hazırlanan besinlere et eklemek de önemlidir (kıyma olarak olabilir)

Ek Besine Ne ile Başlayalım?

–Bebeğe ilk olarak verilecek besin yoğurt olabilir ( evde günlük mayalanabilir)

–Pekmez

–Sindirimi kolay mevsimine uygun sebze veya meyve püresi (elma, şeftali vs, cam rende kullanılmalı)

–Yemek püreleri (suyu değil!)

–Muhallebi hazırlarken şeker yerine pekmez veya küçük meyve parçaları kullanılmalıdır

–Yumurta sarısı 1/8 oranında başlanarak alerji durumuna bakılarak arttırılarak verilir. 8. ayda tam yumurta sarısı verilebilir.

6-8 Aylarda Besinlerin Verilme Sıklığı ve Miktarı

  • Bebek her istediğinde emzirilmeli
  • Günde 2-3 kez tamamlayıcı beslenme
  • Çocuğun isteğine göre 1-2 kez ara öğün
  • 2-3 tatlı kaşığı başlanıp 125 ml (1/2 su bardağı) olana dek arttırılır.

6-8 Aylarda Emzirilmeyen Bebek

Günde 6 kez beslenmeli

9-11 Aylık Bebek Beslenmesi

  • Temel besin kaynağı anne sütü
  • Aile besinleri
  • ​Doğranmış ya da ezilmiş besinler
  • ​Bebeğin kendisinin alabileceği besinler
  • Bebeğin eliyle kavrayabileceği büyüklükteki besinler

(Finger Foods)

Bu dönemde;

– Katı gıda çeşitleri değiştirilerek verilmeli, örneğin bir gün tarhana çorbası verildiyse diğer gün sebze çorbası verilmelidir

– Kurubaklagiller verilmeye başlanabilir

– Evde pişen zeytinyağlı/ kıymalı sebze yemekleri uygundur. Zeytinyağı kullanılması tercih edilir.

–  Ev halkı için  pişen yemekleri az yağlı-tuzsuz  pişirebilir, sonradan ihtiyacınız olanı ekleyebilirsiniz.

– Tuzsuz pastörize peynir verilebilir

9-11 Aylarda Besinlerin Verilme Sıklığı ve Miktarı

  • Bebek her istediğinde emzirilmeli
  • Günde 3-4 ana öğün (ailenin yediği yemeklerden baharatsız ve normal yağlı-genellikle zeytinyağı)
  • Bir seferde yeterli miktarda olmak üzere 125 ml (1/2 su bardağı) kadar
  • Çocuğa bağlı 1-2 kez ara öğün

9-11 Aylarda Emzirilmeyen Bebek

Günde 6 kez beslenmeli, Her öğünde aşağıdaki besinler 1/2-3/4  su bardağı kadar verilmeli

12-24 Aylık Bebek Beslenmesi

  • Sofra gıdaları
  • Ailenin yediği yemekler (baharatsız ve normal yağlı- bebekler için en uygun yağ zeytinyağıdır)
  • Beslenme zamanı aynı zamanda sevgi ve öğrenme zamanıdır. Bebeğinizi teşvik ederek sabır ve keyifle besleyin

12-24 Aylarda Besinlerin Verilme Sıklığı ve Miktarı

  • Bebek her istediğinde emzirilmeli
  • Günde 3 kez ana öğün olarak ailenin yediği yemeklerden baharatsız ve normal yağlı
  • Bir seferde yeterli miktarda olmak üzere 3/4 su bardağı kadar
  • Çocuğa bağlı 1-2 kez ara öğün

Özetlenecek olursa;

Porsiyonların Ölçüsü

  • Bir porsiyon kabaca her kişinin kendi elinin açık şekilde tutacağı miktar olarak belirtilir
  • Bebek için porsiyon bebeğin elinin alacağı kadardır
  • İlk verilen besinler az miktar başlanarak 3-5 günde bir porsiyona ulaşabilir

Anne Sütü ile Beslenen ve Tamamlayıcı Besin Alan Bebeklerde

  • Annenin süt miktarını ölçmeye gerek yoktur. Bunu destekleyen hiçbir bilimsel çalışma sonucu yoktur.
  • Bu dönemde esas olan bebeklerin büyüme-gelişmelerinin izlenmesi ve anne sütü ile beslenmenin devamıdır.

Her çocuk 6-23 ay arası 7 temel besin grubunun en az 4 tanesinden her gün tüketmeli

1.Hububat, yumru kök (soğan gibi), kök ürünler

2.Baklagiller

3.Süt ürünler (süt, yoğurt, peynir)

4.Etler (kırmızı et, balık, kümes hayvanları ve karaciğer/organ etleri)

5.Yumurta

 6.A vitamininden zengin meyve ve sebzeler

7.Diğer meyve ve sebzeler

   UNICEF Infant and Young Child Feeding

Bir Yaş Altında Uygun Olmayan Besinler

  • Şekerli sıvılar: Çay, kahve, kolalı içecekler, karbonatlı içecekler, hazır meyve suları, doğrudan inek sütü
  • Tuz
  • Şeker (doğrudan şeker yerine pekmez veya meyve ile tatlandırılabilir)
  • Bal
  • Taneli kuruyemiş ve tohumlar (fındık, fıstık vb)
  • Hazır besinler
  • Aşırı lifli besin ve pişmemiş yulaf vb.
  • Bakla (favizm)

Dikkatli Kullanılması Gereken Besinler

  • Buğday ve gluten: Erken mi başlansın geç mi? Aile öyküsüne göre karar vermek önemlidir
  • Karaciğer: Demirden ve A vitamininden zengin iyi bir besin ancak vücudun temizlik organı olması nedeniyle fazla alınması toksin ve aşırı A vitamini açısından sorun olabilir. Haftada birden fazla verilmemelidir
  • Balık: Yağlı balıklar haftada ikiden fazla verilmemeli. Çocuklar için en uygunu hamsi.
  • Ispanak: Fitat oranı yüksek (demir ve çinko emilimini engelleyebilir)

Su

  • İlk 6 ay suya ihtiyaç yoktur
  • 6. aydan sonra ek besinlerin ardından 1-2 tatlı kaşığı kadar başlanabilir, bebeğin isteğine göre arttırılabilir
  • 6-24 aylık ve hiç anne sütü almayan bebeklerin günlük sıvı gereksinmesi 2-3 su bardağı kadar
  • İhtiyaç sıcaklığın yüksek olduğu yerlerde günde 4-6 su bardağı
  • Çocuğa günde birkaç kez susuzluğunu gidermek için içme suyu verilmeli (kaynatılmış su)


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir